زندان گوهردشت، یکی از مخوفترین زندانهای ایران است و در دهه ۱۳۶۰ خورشیدی بهدلیل اعدام گسترده زندانیان سیاسی، بهویژه در جریان قتلعام سال ۱۳۶۷، شهرت یافت. زندان گوهردشت در ابعاد تقریبی ۲۰۰ هزار مترمربع در شمالشرق شهر گوهردشت قرار دارد. این زندان از جنوب و غرب به شهر گوهردشت محدود شده و از شمال و شرق به دامنه ارتفاعات البرز منتهی میشود.
در “اشرف ۳” ، موزهای برپا شده که در آن بخشهایی از زندان گوهردشت، از جمله “راهروی مرگ” و “محل اعدامها”، بازسازی شده است. این بازسازیها با استفاده از ماکتها و شبیهسازیهای دقیق، به بازدیدکنندگان امکان میدهد تا با شرایط سخت و غیرانسانی حاکم بر این زندان آشنا شوند.
یکی از نمونههای برجسته این ماکتها در جریان محاکمه حمید نوری، دادیار زندان گوهردشت در دوران قتل عام زندانیان در سال 1367، در سوئد ارائه شد. در این دادگاه، وكيل کنت لوئیس، ماکتی از زندان گوهردشت را به دادگاه برد تا شرایط زندان و نحوه رفتار با زندانیان را بهصورت ملموستری به نمایش بگذارد. این ماکت با استناد به معلومات و اطلاعات شاهدان بازمانده از قتلعام 67 به دقت بازسازی شده و تصویر بزرگی از آن در موزه اشرف ۳ نگهداری میشود.
Virtual Tour of the Iranian Resistance Museum Part 4https://t.co/BVFteMNqGj pic.twitter.com/Q0Tgk6SJI9
— freeiranmuseum (@freeiranmuseum) January 8, 2025
این زندان که اساساً بهصورت سلولهای انفرادی ساخته شده دارای ۲۴ بند در ۸ بلوک سه طبقه است. بین هر بلوک یک حیاط قرار دارد که برای هواخوری زندانیان در نظر گرفته شده است. در هر بند ۴۰ سلول انفرادی وجود دارد که دو سلول آخر حمام هستند. سه بند از بندهای ۲۴گانه بندهای عمومی هستند که در این بندها هر دو سلول را تبدیل به
یک سلول کرده و درهای چوبی برای آن گذاشتهاند. این سه بند در طبقه سوم سه بلوک جنوبی است. با این حساب ۲۱ بند در این زندان وجود دارد که سلولهای آن انفرادی است. بعد از بندها سه بلوک باقی مانده عبارتند از: یک بلوک در سمت شرقی تماماً آشپزخانه و انبارهای تدارکات است. یک بلوک در سمت غربی بهداری زندان است. بلوک جنب بهداری مربوط به سالن ملاقات و قسمت اداری زندان است.
سالن ملاقات در طبقه وسط این بلوک واقع شده و در طبقه اول اتاقهای رئیس زندان و دادیاری و بایگانی و… قرار دارد. بخشی از طبقه سوم این بلوک مربوط به اتاق کنترل سالن ملاقات است که روی آن دائماً شنود وجود دارد و مکالمات زندانیان را ضبط میکنند.
در قسمت شمالی راهروی اصلی زندان یک سالن آمفیتئاتر بزرگ قرار دارد که رژیم آخوندی آن را حسینیه مینامد که در واقع محل بهدار آویختن زندانیان مجاهد در قتلعام سال ۱۳۶۷ بود. در جریان قتلعام ۶۷ هزاران تن از زندانیان مجاهد و مبارز در زندان گوهردشت اعدام شدند. جدا از زندانیانی که دوره محکومیت خود را در این زندان میگذراندند، زندانیان تبعیدی مجاهد از شهرهای مشهد و کرمانشاه هم در این زندان اعدام شدند.
در زندان گوهردشت، سالن مرگ جایی بود که در قتلعام سال 1367 زندانیان مقاوم را پس از مقاومت در برابر شکنجهها به دار میآویختند. این صحنه را درسایت موزه مقاومت #ایران مشاهده کنید .https://t.co/BVFteMNYvR pic.twitter.com/td1RtyvRqi
— freeiranmuseum (@freeiranmuseum) January 14, 2025